( يَقُولُ أَهْلَكْتُ مالًا لُبَداً ) يعنى مال بسيارى در عداوت و دشمنى پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله صرف كردم و به اين جنايتش افتخار ميكرد . مقاتل گويد : كه او حرث بن عامر بن نوفل بن عبد مناف بود و جهتش اين بود كه او گناهى مرتكب شد پس از رسول خدا ( ص ) فتوا خواست پيامبر ( ص ) او را امر فرمود كه كفّاره دهد ، پس گفت از وقتى كه وارد دين محمّد ( ص ) شدم مالم در كفّارات و صدقات تمام شد . ( أَ يَحْسَبُ أَنْ لَمْ يَرَهُ أَحَدٌ ) آيا ميپندارد كه كسى او را نميبيند ، قتاده و سعيد بن جبير گويند : كه از او مطالبه كند كه از كجا آورده و در چه مسيرى خرج كردى . ابن عبّاس از پيامبر ( ص ) روايت نموده كه فرمودند ، روز قيامت كه شود نگذارند قدمهاى بنده ثابت باشد مگر اينكه از چهار سرمايه از او بپرسند 1 - از عمر او كه در چه مسيرى فانى نمود ( در راه عبادت و يا در طريق معصيت ) . 2 - از مال او ، كه از كجا جمع نمود و در چه راهى صرف نمود . 3 - از علم او كه چگونه عمل كرد به آن . 4 - از محبّت و دوستى ما خاندان رسالت . كلبى گويد : كه او دروغ‌گو بود ، انفاق نكرد آنچه گفت ، پس خداوند سبحان فرمود ، آيا گمان مىكند كه خداى تعالى نديده او را كه كرده يا نكرده انفاق نموده يا انفاق ننموده ، سپس خداوند سبحان نعمتهايى را كه بر او انعام فرموده تذكّر داد تا استدلال كند به آن بر توحيد خودش ، پس فرمود ( أَ لَمْ نَجْعَلْ لَهُ عَيْنَيْنِ ) آيا براى او دو چشم قرار نداديم تا ببيند به